Gamaldags sósíalismi!

Þó svo að stjórnmál á Íslandi hafi lengst af einkennst af miklum yfirburðum hægrimanna, það er að segja sjálfstæðismanna, þá er samt enn þann dag í dag hægt að finna hluti í íslenskri stjórnsýslu sem bera keim af sósíalískri hugsjón.

Í fyrsta lagi þá eru allir þeir landsmenn sem hafa atvinnu enn þá skyldaðir til að greiða í stéttarfélag sem er valið fyrir þá og í lífeyrissjóð sem er valinn fyrir þá. Í fyrstu þá hljómar þetta kannski ekki eins og svo slæmur hlutur að allt vinnandi fólk á landinu fái þau ,,réttind“ að vera í stéttarfélagi sem berst fyrir ,,þeirra“ velferð og að vera í lífeyrissjóð sem ávaxtar peninga þeirra til framtíðar.

En staðreyndin er sú að forsjárhyggja er sjaldan eða aldrei af hinu góða. Af hverju ætti einhver að vera neyddur til þess að greiða í lífeyrissjóð ef að hann sjálfur hyggst nýta peningana í annað eða ef að hann sér fram á það að geta sjálfur ávaxtað peningana betur? Af hverju ætti einhver enn fremur að vera neyddur til þess að styrkja stéttarfélag ef að hann telur sig persónulega geta gert betri kjarasamninga eða ef að hann er ekki sammála stefnu félagsins?

Svarið er nánast of einfalt, það á enginn að vera neyddur til þess að gera þessa hluti. Fólk á að geta gert það sem það vill við peningana sína, ef menn fá greidd laun ættu þeir ekki að þurfa að greiða í einhver hagsmunasamtök eða inn á einhverja sparireikninga nema þá að þeir sjálfir kjósi svo. Sumir mundu samt halda því fram að það sé nauðsynlegt fyrir fólk að greiða í lífeyrissjóð því að annars mun fólk ekki eiga nógu mikla peninga þegar að það verður gamalt. En svar mitt við slíku er að ef fólk er komið á eftirlaun og sér eftir því að hafa ekki lagt neina peninga inn á sparireikning þá er það að sjálfsögðu slæmt fyrir það en samt sem áður eiga ekki allir að gjalda fyrir mistök fárra.

Sú leið að gefa fólki val um það hvort að það skráir sig í hefur reynst mjög vel í þeim löndum þar sem hún er farin. Sem dæmi má nefna að í Bandaríkjunum fær fólk val um að skrá sig í stéttarfélag en samt kjósa aðeins 10-15 prósent Bandaríkjamanna að greiða til stéttarfélags. Í flestum ríkjum Evrópu þá er það hins vegar skylda að greiða í bæði lífeyrissjóð og stéttarfélag.

Þrátt fyrir áróður jafnaðarmanna um það hversu nauðsynleg forsjáhyggjan er varðandi stéttarfélög og lífeyrissjóði þá er mun meiri velmegun í Bandaríkjunum en í flestum ríkjum Evrópu og þess vegna er það bara af hinu jákvæða að gefa fólki val í staðinn fyrir forsjáhyggju. Það hlýtur því að vera kominn tími til þess að endurskoða þessa forneskjulegu jafnaðarstefnu í atvinnumálum og taka í staðinn upp nútímalega stefnu sem einkennist af einstaklingshyggju og valfrelsi.